جلسه هم‌اندیشی و تبادل نظر درباره آخرین تحولات مرتبط با اتحادیه کشورهای حاشیه اقیانوس هند (آیورا) با حضور نمایندگان دستگاه‌های مختلف از جمله وزارت جهاد کشاورزی برگزار شد.

اقیانوس هند به عنوان سومین پهنه بزرگ آبی جهان با بیش از ۲۰ میلیون کیلومتر مربع وسعت، سه قاره آسیا، آفریقا و اقیانوسیه را با جمعیتی بالغ بر ۲.۷ میلیارد نفر به هم پیوند داده است. در حال حاضر نیمی از کشتی‌های کانتینربر، یک‌سوم ترافیک تجاری و دو سوم تردد کشتی‌های نفتکش از این حوزه عبور می‌کند.

کارشناسان معتقدند اقیانوس هند به عنوان یک معبر دریایی مهم و استراتژیک در برقراری ارتباط تجاری و فرهنگی، نقش تعیین‌کننده‌ای در تحولات قرن ۲۱ دارد؛ نقشی که اقیانوس آرام در قرن ۲۰ و اقیانوس اطلس در قرن ۱۹ ایفا کردند. منابع دست‌نخورده معدنی و انرژی‌های فسیلی واقع در بستر این اقیانوس نیز اهمیت مضاعفی به آن بخشیده است.

آیورا چیست؟

اتحادیه کشورهای حاشیه اقیانوس هند (آیورا) به عنوان یک سازمان بین‌الدول در سال ۱۹۹۷ و همزمان با اولین اجلاس وزرای امور خارجه کشورهای منطقه تأسیس شد. این اتحادیه با هدف ارتقای همکاری‌های اقتصادی و اجتماعی بر ۶ محور اصلی شامل ایمنی و امنیت دریایی، تسهیل تجارت و سرمایه‌گذاری، گردشگری و تبادلات فرهنگی، مدیریت شیلات، مدیریت خطر بلایا، علم و فناوری و تبادلات دانشگاهی، همچنین دو موضوع بین‌بخشی توانمندسازی اقتصادی زنان و اقتصاد آبی تمرکز دارد.

اعضا و شرکای گفتگو

آیورا ۲۳ عضو دارد که ایران از سال ۱۹۹۹ به عضویت آن درآمده است. کشورهای عضو عبارتند از: استرالیا، بنگلادش، کومور، فرانسه، هند، اندونزی، ایران، کنیا، ماداگاسکار، مالزی، مالدیو، موریس، موزامبیک، عمان، سیشل، سنگاپور، سومالی، آفریقای جنوبی، سریلانکا، تانزانیا، تایلند، امارات و یمن.

همچنین ۱۱ کشور و یک نهاد بین‌المللی به عنوان شرکای گفتگوی آیورا فعالیت می‌کنند: چین، مصر، اتحادیه اروپا، آلمان، ایتالیا، ژاپن، عربستان، کره جنوبی، روسیه، ترکیه، انگلیس و آمریکا. شرکای گفتگو کشورها و نهادهایی هستند که از نظر جغرافیایی در منطقه حاشیه اقیانوس هند نیستند اما به دلیل اهمیت استراتژیک آن درصدد همکاری با آیورا هستند.

ساختار آیورا

· شورای وزیران: متشکل از وزیران امور خارجه کشورهای عضو که سالانه در ماه‌های اکتبر یا نوامبر تشکیل جلسه می‌دهد.

· کمیته مقامات ارشد: امور مهم تشکیلاتی و محتوایی در این کمیته بررسی و به صورت پیشنهاد برای تصویب به شورای وزیران ارائه می‌شود. این کمیته سالانه دو جلسه دارد.

· دبیرخانه: مقر آن در شهر پورت لوئیس، موریس است. از ژانویه ۲۰۲۵، آقای سانجیور رانجان (هندی‌تبار) دبیرکل آیورا شده است. همچنین رئیس آیورا نیز از کشور هند است.

نقش و جایگاه ایران در آیورا

جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۳۱ مارس ۱۹۹۹ به عضویت آیورا درآمده و همواره یکی از اعضای تأثیرگذار بوده است. ایران در تهیه اسناد مرتبط با حوزه‌های کاری این اتحادیه نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است.

از جمله دستاوردهای ایران در آیورا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

· ایران برای دو دوره متوالی دو ساله (۲۰۲۱-۲۰۲۳ و ۲۰۲۳-۲۰۲۵) ریاست گروه کاری توانمندسازی اقتصادی زنان را عهده‌دار بوده و در حال حاضر نیز کشور هماهنگ‌کننده این موضوع است.

· ریاست گروه آکادمیک آیورا نیز برای دوره دو ساله ۲۰۲۳-۲۰۲۵ با ایران است.

· از سال ۲۰۰۷، مرکز منطقه‌ای علوم و انتقال فناوری با امضای یادداشت تفاهم میان دولت ایران و آیورا به عنوان یکی از دو آژانس تخصصی آیورا در تهران مستقر است.

· ایران در حال حاضر به همراه کشور موریس کاندیدای تصدی پست نایب‌رئیسی این اتحادیه برای دوره ۲۰۲۵-۲۰۲۷ است.